🪔 मराठी राजभाषा दिन : माझ्या मराठीचे बोलूया कौतुक…

📅 27 Feb 2026 | 👁 78 views

दर वर्षी २७ फेब्रुवारी हा दिवस जगभरातील मराठी भाषिक मोठ्या अभिमानाने साजरा करतात. महान कवी कुसुमाग्रज (विष्णू वामन शिरवाडकर) यांच्या जयंतीनिमित्त हा दिवस मराठी भाषा दिन म्हणून ओळखला जातो. हा दिवस केवळ एका कवीच्या स्मरणापुरता मर्यादित नसून, आपल्या संस्कृतीची आणि अस्मितेची जपणूक करणाऱ्या मराठी भाषेचा उत्सव आहे.

भाषा ही मानवाच्या विकासासोबत विकसित झालेली अमूल्य देणगी आहे. लहान मूल जन्मल्यानंतर ज्या ध्वनींना ऐकते, ज्या शब्दांत जग ओळखते, तीच त्याची मातृभाषा बनते. म्हणूनच मातृभाषा ही केवळ संवादाचे साधन नसून, ती माणसाच्या भावना, विचार आणि संस्कारांची पहिली शाळा असते. भाषा म्हणजे केवळ शब्द नव्हे; ती आपल्या विचारांची आणि संस्कृतीची ओळख आहे.

मराठी भाषेची परंपरा अत्यंत वैभवशाली आहे. संत ज्ञानेश्वर, संत नामदेव, संत एकनाथ, संत तुकाराम आणि समर्थ रामदास स्वामी यांच्या अभंग, ओव्या, भारुड आणि कीर्तनांनी मराठीला लोकभाषेचे सामर्थ्य दिले. गावोगावी भजन‑कीर्तनातून ही भाषा अधिक फुलली आणि जनमानसात खोलवर रुजली. संतसाहित्यामुळे मराठी भाषा जनतेच्या हृदयात पोहोचली.

छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या काळात मराठीला प्रशासनात स्थान मिळाले आणि पुढे संभाजी महाराजांनीही तिचे महत्त्व टिकवले. त्यामुळे मराठी केवळ घराघरातच नव्हे तर राज्यकारभारातही वापरली जाऊ लागली. (मराठी ही केवळ बोलभाषा नव्हे, तर राज्यकारभाराची भाषा देखील होती.)

नंतरच्या काळात विष्णुशास्त्री चिपळूणकर, महात्मा ज्योतिबा फुले, गोपाळ हरी देशमुख अशा विचारवंतांनी नियतकालिकांद्वारे मराठी लेखनाला नवे रूप दिले. २०व्या शतकात कथा, कादंबऱ्या, नाटके, कविता आणि पत्रकारिता यामुळे मराठी साहित्याने मोठी भरारी घेतली. (साहित्याची समृद्धी हीच भाषेची खरी संपत्ती असते.)

गद्य, पद्य आणि नाटक या सर्व क्षेत्रांत मराठीने उच्च दर्जाचे साहित्य दिले आहे. मराठी चित्रपटसृष्टीनेही भाषेचा गौरव वाढवला. आज मराठी चित्रपट आणि साहित्य जगभर पोहोचत असून परदेशातही मराठी संस्कृतीचा परिचय होत आहे. (मराठी आता केवळ महाराष्ट्रापुरती मर्यादित नाही; ती जगभर पोहोचली आहे.)

आजच्या युगात इंग्रजी आणि इतर भाषांचा प्रभाव वाढला असला, तरी आपल्या दैनंदिन बोलण्यात मराठी टिकवणे ही आपली जबाबदारी आहे. कारण भाषा जपली तर संस्कृती जपली जाते. (मातृभाषा जपली तर ओळख जपली जाते.)

मराठीबद्दल बोलताना कविवर्य सुरेश भट यांच्या ओळी मनात आपोआप घुमतात — “लाभले भाग्य आम्हास बोलतो मराठी, झालो खरेच धन्य ऐकतो मराठी…”

मराठी ही फक्त भाषा नाही, ती आपली ओळख, आपला अभिमान आणि आपल्या संस्कृतीचा आत्मा आहे. म्हणूनच प्रत्येकाने घरात, शाळेत आणि समाजात मराठीचा वापर वाढवून तिचा सन्मान करणे आवश्यक आहे.