Chandrapur Mahanagar Palika / चंद्रपूर महानगरपालिका विस्तृत माहिती

चंद्रपूर महानगरपालिका (CMC) ही महाराष्ट्रातील "काळ्या सोन्याची नगरी" म्हणून ओडखले जाते चंद्रपूर शहराची प्रमुख प्रशासकीय संस्था आहे. कोळसा खाणी, ताडोबा व्याघ्र प्रकल्प आणि ऐतिहासिक वारसा असलेल्या या शहराचे नियोजन, विकास आणि सेवा CMC करत असते. तिचा मुख्य उद्देश: शहर स्वच्छ, सुंदर आणि नागरिकसुलभ बनवणे. स्थापना आणि विकास यात्रा CMC ची स्थापना २५ ऑक्टोबर २०११ रोजी झाली, जेव्हा चंद्रपूर नगरपालिकेला महानगरपालिकेचा दर्जा मिळाला. महाराष्ट्र महानगरपालिका अधिनियम १९४९ (कलम २-३०) अंतर्गत ती कार्यरत आहे. प्रारंभी १७ प्रभाग आणि ६६ वार्ड्स होती; शहराचे क्षेत्रफळ १००+ चौरस किमी, २०११ जनगणनेनुसार लोकसंख्या ३.३ लाख (साक्षरता ८९%). २०११-१२ मध्ये बजेट ₹८४ कोटी होते, ज्यात मालमत्ता कर ६३% योगदान देणारा होता (संकलन कार्यक्षमता ९१%). महत्त्वाचे टप्पे: 1) २०११-१४: UIDSSMT, BRGF अंतर्गत पाणी आणि रस्ते प्रकल्प; भांडवली उत्पन्न CAGR ४७.४%. 2) २०१४ नंतर: ओडीएफ (मलमुक्त) मोहीम, २४x७ पाणीपुरवठा योजना (₹१७४ कोटी DPR); वैयंद 个 टॉयलेट्स (₹५.९ कोटी). 3)२०२२ पर्यंत: प्रशासक राजवट; COVID नंतर ई-सेवा वाढ. प्रशासकीय रचना आणि नेतृत्व महापौर संगीता खांडेकर (भाजप) – ०९/०२/२०२६ रोजी ३२-३१ अशा एका मताने विजयी. उपमहापौर निवड प्रलंबित. आयुक्त विपिन पालीवाल – दैनंदिन प्रशासन; संपर्क: ०७१७२-२५०२२०. इतर विभाग: लेखा, अभियांत्रिकी (४ झोन इंजिनिअर), आरोग्य/स्वच्छता, स्थायी समिती बजेट मंजुरीसाठी. निवडणूक इतिहास आणि राजकीय घडामोडी २०२५-२६ निवडणूक: काँग्रेस ३० जागा, भाजप २३, शिवसेना(UBT) ५, अपक्ष. महापौर निवडणूक २०२६: काँग्रेसकडे बहुमत असतानाही धानोरकर-वडेट्टीवार कलह; शिवसेना(UBT) ने भाजपला पाठिंबा. परिणाम: भाजप विजयी, नाना पटोले यांची चौकशी मागणी, VBA संबंध तुटले. मागील: २०२२ पर्यंत महिलांचे राज्य; जिल्ह्यात काँग्रेसचा झंझावात. आर्थिक आणि महसूल व्यवस्था उत्पन्न स्रोत: मालमत्ता कर (CAGR ७.७%), व्यावसायिक/जाहिरात कर, पाणी शुल्क, केंद्र/राज्य अनुदान (अमृत, स्वच्छ भारत, GST). २०११-१२ राजस्व ₹४४.८ कोटी. खर्च: सार्वजनिक आरोग्य, प्रशासन, पायाभूत सुविधा. भांडवली खर्च २००९-१० मध्ये ४८% वापरले. वाढ: टेलिस्कोपिक दर, ड्रेनेज टॅक्स, संकलन ७३% ते ९१% नागरिक सेवा आणि चालू प्रकल्प ई-सेवा: मालमत्ता कर भरणा, बांधकाम परवानगी, जन्म/मृत्यू प्रमाणपत्र (cmcchandrapur.com); टोल-फ्री १८००-३०९-७०४०. प्रकल्प: अमृत २.० पाणीपुरवठा, स्वच्छ भारत वैयंद 个/समुदाय टॉयलेट्स, ओडीएफ, स्मार्ट सिटी उद्याने/रस्ते, ताडोबा पर्यटन. उपलब्धी: २०११ पासून भांडवली उत्पन्न दुप्पट, ओडीएफ मोहीम. संपर्क आणि कायदेशीर सूचना वेबसाइट: web.cmcchandrapur.com तक्रार निवारण २४x७. पत्ता: CMC कार्यालय, चंद्रपूर-४४२४०२.